PSA

Soms kan een woord, een zin een mensenleven veranderen. Destijds studeerde ik af op de betekenis van een verkleinwoord omdat het me intrigeerde hoe taal mensen beïnvloedt. Het is een mooi voorbeeld van het feit dat die betekenis afhangt van de context en daarbij dan van het ene uiterste tot het andere kan gaan. Bij 'schooiertje' voelen we immers niet hetzelfde als bij 'schooier'. Maar soms ligt het veel ingewikkelder en moeten we de rest van de zin of zelfs het non-verbale gedrag erbij halen om te weten of een woord lief of sarcastisch bedoeld is. Woorden  roepen nl. vaak een emotie op...

Twee jaar geleden kende ik de afkorting PSA totaal nog niet. Dat het de waarde van het aantal markers bij een kankerpatiënt aangeeft, was me van meet af aan duidelijk. Voor de werkelijke afkorting moet ik nu even snel googlen:
 “PSA betekent Prostaat Specifiek Antigeen. Het is een eiwit dat uitsluitend door prostaatcellen gemaakt wordt. De PSA-waarde is de concentratie van PSA in het bloed. De hoogte van het PSA neemt toe met de leeftijd en met de grootte van de prostaat. Voor de normale waarde is dus geen absolute grens aan te geven.” 

Zo, nu weet ik zeker geen onzin te vertellen. Het is dus een (!) van de manieren om als arts te zien of er bij een man eventueel prostaatkanker aanwezig is of niet.
Maar die drie letters betekenen zoveel meer voor de mannen die ermee te maken krijgen...en hun partners. Vanaf het moment dat er bij jou prostaatkanker geconstateerd wordt, zal die PSA waarde regelmatig gecontroleerd worden om te zien hoe de kanker zich gedraagt. Elke bloedtest die dat zal uitwijzen, wordt dus ervaren als een risico om bij de ongelukkigen te horen die de mededeling krijgen dat hun therapie niet meer adequaat genoeg is en dat men andere middelen moet gaan aanwenden om de kanker niet te laten 'winnen'.

In de praktijk komt dat erop neer dat we in de week voor de prik al spanning voelen. Wim wordt in de dagen ervoor onrustig en zit boordevol stress. Als dan zijn bondgenote Céline verschijnt op de bewuste morgen, breekt zij meestal het ijs door haar ondersteunende woorden tijdens het prikken. Daarna begint de race tegen de klok. Vroeger -  de ziekte is dus al zo lang in ons leven dat ik van vroeger kan spreken - kwam de uitslag per post en huilden we samen van blijdschap onder het genot van een grote kop koffie de volgende ochtend, tenminste als het resultaat goed was. Maar inmiddels heeft mijn maatje een 'account' - van alle 'accounts' wel het minst gewenste - bij het laboratorium en kan hij nog dezelfde avond het resultaat op zijn scherm oppiepen.

In gedachten zie ik hem de toets indrukken die toegang zal geven tot 'zijn' PSA-waarde. Dat moet zo ongeveer voelen als op de knop drukken bij de NASA voor het lanceren van een raket. Of de missie slaagt en iedereen juicht...of de missie mislukt, er heerst grote verslagenheid en iedereen staat als aan de grond genageld.

Deze week stond ik toevalligerwijze in de kamer toen hij de uitslag op het scherm had: PSA 3,74. Yes! De tranen vloeiden rijkelijk aan beide kanten, van opluchting. Drie letters, korter kan het haast niet. Maar toch... Drie letters die grote vreugde kunnen brengen maar ook het allerdiepste verdriet en angst.

Als kind liep je vol trots terug naar huis als je een 9 of een 10 had voor een vak. Wij lopen deze week weer zingend door het leven vanwege een...3,74!!